Rosacea

Inleiding

Rosacea is een chronische huidaandoening met een wisselend verloop. De verschijnselen beperken zich doorgaans tot het gezicht: wangen, voorhoofd, kin en neus.

Veelvoorkomende verschijnselen:

1. vaak roodheid, langdurig blozen of 'flushing' van het gezicht
2. op puistjes lijkende plekjes (sommige gevuld met pus, maar niet allemaal)
3. bobbels of knobbels op de neus
4. tranende of juist droge, geïrriteerde ogen
5. kleine rode lijntjes in het gezicht veroorzaakt door vergrote bloedvaten (ook wel couperose genoemd)

Rosacea is een chronische aandoening. Het kan soms lijken of de aandoening verbetert, waarna de toestand op onverklaarbare wijze weer opkomt en nog erger lijkt dan voorheen. Het verloop is wisselend.
Vrouwen krijgen vaker rosacea dan mannen, maar mannen hebben vaker ernstigere verschijnselen als rhinophyma (aardappelneus).

Verschillende typen rosacea
Oorzaken van rosacea
Het verloop van rosacea
Valt rosacea te behandelen?
Tips voor een goede huidverzorging bij rosacea

Verschillende typen rosacea

Er zijn verschillende typen van rosacea bekend. De meest voorkomende vorm van rosacea is een neiging tot snel en langdurig blozen (‘flushing’). De aangedane huid ziet rood en er kunnen aan de oppervlakte van de huid kleine rode bloedvaatjes zichtbaar zijn, dit wordt couperose genoemd. Uitlokkende factoren, zoals de zon, pittig eten, alcohol, stress et cetera spelen vaak een grote rol.

Bij rosacea kunnen er bultjes en puistjes (papels en pustels) op de huid in het gelaat aanwezig zijn, soms voorkomend in groepjes. Ook bij dit type van rosacea ziet men roodheid en uitzetting van kleine rode bloedvaatjes. Omdat deze vorm lijkt op acne, wordt er ook wel gesproken van acne rosacea. Maar anders dan bij acne, is er geen sprake van mee-eters (comedonen).

Een minder vaak voorkomende vorm van rosacea is phymateuze rosacea. Phymata zijn onregelmatige verdikkingen van de huid, meestal op de neus (aardappelneus). De huid heeft een ongelijk oppervlak, ziet rood en vaak zijn er knobbels zichtbaar. Deze vorm komt het meest voor bij mannen.

Rosacea kan ook voorkomen in en rond het oog, deze vorm wordt oculaire rosacea genoemd.

Oorzaken van rosacea

De oorzaken zijn niet bekend. Er zijn allerlei theorieën geopperd, bijvoorbeeld dat rosacea wordt veroorzaakt door bacteriën, mijten, een schimmel, een functiestoornis van het onderhuidse bindweefsel of psychische factoren, maar deze zijn geen van alle bewezen. Mensen zijn gevoelig voor de aandoening door allerlei factoren als erfelijkheid en huidskleur.

Waardoor wordt rosacea verergerd?
Van bepaalde zaken is bekend dat ze bij sommige personen rosacea verergeren of flare-ups veroorzaken, vooral factoren die een verhoging van de kerntemperatuur van het lichaam veroorzaken:

• Het weer: zonlicht, warm weer, harde wind, koude, vocht.
  Tips: Draag lichte katoenen kleding. Bescherm jezelf tegen zonlicht met een hoed en een zonnebrandmiddel met een goede beschermingsfactor. Draag een sjaal wanneer het koud is.
• Voedsel en kruiderijen: hete en gekruide voedingsmiddelen, sojasaus en azijn. Je kunt  scherpe voedingsmiddelen compenseren met een koude drank of met fruit. Het is aan te bevelen om scherpe kruiden te vermijden
• Alcohol: rode wijn, bier, whisky, gin, wodka, champagne.
  Tips: Voeg ijs of een mixdrank toe, of verdun witte wijn met spuitwater.
• Warme dranken: warme cider, warme chocola, koffie, thee.
  Tip: Beperk de inname hiervan en probeer ijskoffie of -thee.
• Emoties: stress, angsten, 'flushing' (rood worden), blozen.
  Tip: Ga wandelen om af te koelen, haal diep adem of houd de polsen onder koud water.
• Lichamelijk: lichaamsbeweging, tillen, verhoogde bloeddruk.
  Tip: Draag ademende, niet te dikke kleding. Drink koud water en las pauzes in.
• Huidverzorging: cosmetica, alcoholhoudende haarlakken, hamamelis (toverhazelaar) of parfums, hydroalcohol- of acetonhoudende stoffen, alles wat roodheid of een prikkend gevoel veroorzaakt.
  Tip: Lees de etiketten en informeer bij de adviesdrogist of apotheker naar speciale verzorgingsproducten voor de rosacea huid
• Temperatuur: sauna’s, hete baden, het warm hebben, een warme omgeving.
  Tip: Beperk de blootstelling hieraan en verblijf bij voorkeur in een ruimte met airconditioning.
• Medische aandoeningen en medicatie: vaak rood worden, menopauze, chronisch hoesten, cafeïneonthouding, vaatverwijdende middelen, plaatselijk toegepaste steroïden.
  Tip: Raadpleeg altijd de arts.

Het verloop van rosacea

Hoe rosacea verloopt, wisselt sterk. In sommige gevallen beginnen de klachten met flushing, daarna kan er blijvende roodheid optreden en kunnen puistjes ontstaan. Rosacea kan echter ook ineens aanwezig zijn.

Subtype 1: erythematoteleangiëctatische rosacea
Wangen, neus, voorhoofd of kin worden van tijd tot tijd rood.
Op het huidoppervlak kunnen kleine rode bloedvaatjes zichtbaar worden. In sommige gevallen kunnen de ogen zanderig aanvoelen.

Subtype 2: papulopustuleuze rosacea
De huid is rood en er zijn puistjes, mogelijk in de vorm van papels (kleine, rode, harde bultjes) zichtbaar. Ook bij dit type kunnen er kleine bloedvaten zichtbaar zijn, dit worden ook wel ‘teleangiëctasieën’ genoemd. Deze kunnen webvormig zijn, maar ze zijn niet altijd zichtbaar doordat de huid rood is en bedekt met papels en pustels. In sommige gevallen kunnen de ogen bloeddoorlopen zijn.

Subtype 3: Phymateuze rosacea
Dit type komt vooral voor bij mannen. Er kunnen dikke bobbels op de neus ontstaan en de huid ziet er onregelmatig uit. Naarmate het aantal bobbels toeneemt, kan de neus opgezet gaan lijken. Deze aandoening wordt ’rhinophyma’ of ‘aardappelneus’ genoemd.

Is rosacea te behandelen?

Als je denkt dat er sprake is van rosacea, ga dan naar de huisarts of dermatoloog voor de juiste diagnose en behandeling. Deze kan jouw persoonlijke situatie effectief aanpakken, een goede diagnose stellen, de beste behandeling adviseren en de noodzakelijke begeleiding bieden. Als rosacea niet wordt behandeld, kan dat een  uitwerking op de gelaatskleur hebben en het gevoel van eigenwaarde aantasten.

De meeste dermatologen zijn van mening dat een vroege behandeling de verergering van rosacea voorkomt. Op dit moment is er geen genezing voor rosacea, maar het is wel goed te behandelen. Behandelingen kunnen de symptomen van de ziekte tegenhouden en in sommige gevallen zelfs terugdraaien. Het is belangrijk om in een vroeg stadium medische hulp in te roepen en je te houden aan het door de arts voorgeschreven behandelingsprogramma.

De behandeling is afhankelijk van de beoordeling door de arts, de aanwezige verschijnselen en hoe je zelf over behandeling denkt. In de meeste gevallen schrijft de arts als aanvangsbehandeling een lokale antibioticum-gel voor in combinatie met orale antibiotica. Dit kan worden gevolgd door langetermijnbehandeling met alleen een lokaal toegepaste, antibiotische gel om terugkeer van de aandoening te voorkomen.

Voor welke behandeling ook wordt gekozen, aanhoudend, regelmatig gebruik van de medicatie tegen rosacea helpt de roodheid en het aantal puistjes langdurig onder controle te houden. Een juist gebruik van de medicatie zou na een paar weken resultaat moeten geven. Een goede verzorging van de huid doet de rest.

Tips voor een goede huidverzorging bij rosacea

Stap 1. Reinigen
Bij het reinigen van de huid moet vuil worden verwijderd zonder dat de beschermende laag van de huid of de natuurlijke pH-balans wordt aangetast. Gewone zeep en reinigers zijn dikwijls agressief en kunnen daardoor droogheid en irritatie veroorzaken. Omdat de voor rosacea gevoelige huid snel geïrriteerd en droog raakt, is het belangrijk deze te reinigen met een niet-irriterende, zeepvrije, en parfumvrije huidreiniger (zoals Cetaphil Milde Huidreiniger). Breng de reiniger zachtjes met de vingers aan. Spoel af met lauw water (geen warm water) en dep met een zachte handdoek.

Stap 2. Medicatie gebruiken
Is de diagnose rosacea gesteld en heb je geneesmiddelen voorgeschreven gekregen, volg dan de voorgeschreven behandeling nauwgezet op. Breng alleen op de aangedane gebieden een dunne laag van de voorgeschreven medicatie aan en laat dit drogen voor je een vochtinbrenger, make-up of een zonnebrandmiddel aanbrengt.

Stap 3. Hydrateren en beschermen
Rosacea staat bekend om het veroorzaken van droge huid en kan de normale beschermende barrière van de gezichtshuid verstoren. Om het vochtgehalte te helpen herstellen, zonder irritatie te veroorzaken, kun je een langwerkende vochtinbrengende crème of lotion op waterbasis aanbrengen. Een product zonder parfum is aan te raden. Om overdag vocht in te brengen kun je Cetaphil Hydraterende Crème of Cetaphil Hydraterende Lotion aanbrengen. Dit helpt de droge, rode huid te kalmeren.

Stap 4. Onderhouden
Help de normale gezonde toestand van de huid in stand te houden. Reinig je gezicht 's morgens en voordat je gaat slapen. Breng voor hydratatie ’s nachts een vochtinbrengende crème aan op de aangedane gebieden, zoals Cetaphil Hydraterende Crème.